Smolniki, Suwalszczyzna, Suwalski Park Krajobrazowy, agroturystyka

SUWALSZCZYZNA

Region Pojezierza Wschodniosuwalskiego należy do najbardziej atrakcyjnych w Polsce pod względem przyrodniczym. Znaczny obszar na północ od Suwałk przekracza wysokość 200 m n.p.m. i ma bardzo urozmaiconą rzeźbę terenu. Utworzono tu wiele obiektów chronionych: Wigierski Park Narodowy w otoczeniu jeziora Wigry (pow. 149,6 km2) i na północ od Suwałk - Suwalski Park Krajobrazowy o powierzchni 62,8 km2. Poza tymi parkami istnieją rezerwaty bobrów: "Boruczek" (pow. 0,9 ha) w pobliżu linii kolejowej z Suwałk do Trakiszek, "Marycha" (pow. 208,8 ha) na połnoco-zachód od Sejn. Rezerwatem archeologicznym jest "Cmentarzysko Jadźwingów" (pow. 4,1 ha) obejmujące bór świerkowy z kurhanami w Szwajcarii na północ od Suwałk. Na terenie gminy Jeleniewo znajduje się rezerwat geologiczny "Głazowisko Łopuchowskie" (pow. 15,9 ha).

SUWALSZCZYZNA - ATRAKCJE

BACHANOWO
Bachanowo to wieś położona nad brzegiem jeziora Hańcza o funkcjach turystycznych. Znajdują się tu pozostałości poniemieckiego zakładu przerobu kamieni z drugiej wojny światowej.
Głazowisko Bachanowo nad Czarną Hańczą (rezerwat)
Miejsce największego nagromadzenia głazów narzutowych w Polsce. Położone u zbiegu rzeki Czarnej Hańczy i wpadającej do niej niewielkiej strugi Kozikówki. Na powierzchni 3 ha występuje około 10 tysięcy głazów, których obwód wynosi od 0,5-3,0 m, oraz kilka o obwodzie od 6,0-9,0 metrów. Głazy pochodzą z rozmycia przez wody poziomu gliny zwałowej, pochodzącej z wytopienia lądolodu. W wyniku rozmycia gliny drobniejszy materiał (piasek i żwir) został wypłukany i zabrany przez prąd wody.
BŁASKOWIZNA
Jedna z najstarszych wsi, założona w 1603 roku. Rozciąga się wzdłuż południowo wschodniego brzegu jeziora Hańcza. Przy parkingu na początku wsi zejście nad jezioro Hańcza, w miejscu wypływu Czarnej Hańczy.
DOLINA GACISKA
Wisząca Dolina "Gaciska" położona na obszarze wsi Kruszki i Malesowizna. Wielka osobliwość geomorfologiczna. Jest to dawne przejściowe koryto pra-rzeki Czarnej Hańczy z okresu wycofywania się lodowca. Dno dawnego koryta rzecznego - wiszącej doliny- znajduje się o 10 m wyżej od obecnego poziomu lustra wody Czarnej Hańczy. Wisząca dolina powstała w wyniku działalności wypływających spod lodowca rzek i strumieni w miejscach ich ujścia do dolin i obniżeń wypełnionych martwym lodem. Po stopieniu się martwego lodu odsłoniło się położone niżej właściwe dno zagłębień i obniżeń, które stały się doliną rzeczną. Stara dolina, pozbawiona wody, znalazła się powyżej poziomu nowego dna rzeki.
GÓRA CISOWA
Morenowe wzniesienie w kształcie regularnego stożka we wschodniej części Parku. Dojście od parkingu we wsi Gulbieniszki. Wysokość 256 m n.p.m., 80 metrów od poziomu lustra wody pobliskiego jeziora Kopanego. Góra ta stanowi charakterystyczny punkt orientacyjny na obszarze Parku. Uważana jest za symbol Suwalszczyzny. Z wierzchołka Góry Cisowej można podziwiać przepiękną panoramę Parku.
GÓRA ZAMKOWA
Naturalne wzniesienie morenowe położone w obszarze wsi Szurpiły. Otaczają ją cztery jeziora: Szurpiły, Kluczysko, Jeglówek i Jeglóweczek. Góra ma wysokość 228 m n.p.m., 45 metrów ponad powierzchnię otaczających ją jezior. W okresie wczesnośredniowiecznym mieściło się tu grodzisko obronne Jaćwingów - jeden z najciekawszych tego typu obiektów w Polsce północno-wschodniej. Oprócz funkcji obronnej góra stanowiła również centrum plemienne Jaćwieży w tym rejonie. W okresie X-XIII wieku grodzisko na Zamkowej Górze było centralnym punktem rozbudowanego systemu obronno-osadniczego. W jego skład wchodziły otwarte osady za jeziorami, Góra Kościelna i Góra Cmentarna, Wyspa Pustelnia na jeziorze Szurpiły oraz wyspy na jeziorze Jeglówek. Góra Zamkowa podlega ochronie wojewódzkiego konserwatora zabytków jako grodzisko pradziejowe i wczesnośredniowieczne.
HAŃCZA
We wsi Hańcza znajduje się najstarszy, kryty strzechą, drewniany dom na terenie Parku. Zbudowany około 1880 roku należy do Państwa Klejmontów
JACZNO
We wsi drewniany młyn wodny z XIX wieku na strudze łączącej jeziora Jaczno i Kamenduł - nieczynny
JEZIORO JACZNO

Jezioro wytopiskowe położone na wysokości 164 m n.p.m. Usytuowane w rozległej dolinie otoczonej stromymi wzniesieniami. Występuje tu największa deniwelacja w Polsce niżowej, osiągająca 120 m na przestrzeni niespełna 0,5 km. Linia brzegowa jeziora jest bardzo urozmaicona z licznymi zatokami i kilkoma półwyspami. W miesiącach letnich woda przyjmuje malachitową barwę, którą zawdzięcza zakwitowi glonów z rodzaju Chlorella. Wokół jeziora występują torfowiska wiszące.
JEZ. JEGLÓWEK
Jezioro wytopiskowe wchodzące w skład jezior szurpilskich. Nazwa jeziora pochodzi od litewskiego słowa "egle" -świerk. Jezioro z urozmaicona linia brzegową, z licznymi półwyspami i wyspami.
JEZIORO HAŃCZA
Jezioro Hańcza (rezerwat) - jezioro rynnowe, najgłębsze w Polsce. Brzegi otacza wysoka i stroma skarpa. Plaża jeziora jest pokryta rozległym głazowiskiem, powstałym podczas wytapiania zalegającej w rynnie jeziora bryły martwego lodu.
JEZIORO SZURPIŁY
Jedno z jezior wytopiskowych, tworzących kompleks jezior szurpilskich, otaczających dawne grodzisko jaćwieskie - Górę Zamkową. Jest to drugie (po jeziorze Hańcza) co do wielkości i głębokości jezioro w Suwalskim Parku Krajobrazowym (pow.80,0 ha, głęb.46,8 m). Posiada urozmaiconą linię brzegową z licznymi zatokami, półwyspami i wyspą Pustelnią
KLESZCZÓWEK
Wieś założona w pierwszej połowie XVII przez osadników litewskich. Znajdował się tu folwark stawowy z którego zachowały się drewniane zabudowania z czworakami i spichlerzem z przełomu XIX i XX wieku oraz system kilku stawów. Na prawo od głównej drogi znajduje się miejsce pamięci narodowej ku czci okolicznych mieszkańców, zamordowanych podczas drugiej wojny światowej przez Niemców. W granicach wsi znajduje się zespół jezior kleszczowieckich. Jeziora kleszczowieckie - kompleks jezior położonych w zagłębieniu Szeszupy w północnej części Parku. W jego skład wchodzą jeziora: Kojle (pow.17,5 ha, głęb. 20m), Perty (pow. 20 ha, głęb. 30 m) i Purwin (1,2 ha, głęb. 5 m).
ŁOPUCHOWO Głazowisko w Łopuchowie (rezerwat) - głazy narzutowe, zgromadzone na powierzchni dwóch wałów moren bocznych. Usytuowane amfiteatralnie między jeziorem Hańcza zagłębieniem Szeszupy. Bardzo duże nagromadzenie skandynawskich głazów narzutowych tworzących głazowisko powierzchniowe. W 75 % swoich rozmiarów głazy znajdują się na powierzchni, morenom surowy i pierwotny wygląd.
SMOLNIKI Odrestaurowana drewniana kapliczka cmentarna z XVIII wieku. Dwa punkty widokowe.
STARA HAŃCZA
Ruiny drewnianego dworu z przełomu XVIII i XIX wieku, 120 letnia aleja lipowa
TURTUL
Osada wsi Malesowizna położona nad wodami sztucznego zalewiska na rzece Czarna Hańcza, tworzącego staw turtulski. Punkt widokowy z panoramą na malowniczą dolinę Czarnej Hańczy. Znajduje się tu siedziba ZSPK, całodobowy punkt informacji turystycznej i wypożyczalnia sprzętu turystycznego. Przy ujściu Czarnej Hańczy ze stawu turtulskiego znajdują się ruiny młyna wodnego z lat 30-tych XX wieku.
UDZIEJEK
Dobrze zachowany budynek drewnianego młyna wodnego na rzece Szeszupie z przełomu XIX i XX wieku , zamkniętego ok. roku 1997
UDZIEJEK DOLNY
Część wsi Udziejek, położona w centrum Parku po prawej stronie Szeszupy, wzdłuż drogi łączącej wschodnią i zachodnią część Parku. Znajduje się tutaj kilka starych drewnianych budynków, zabytkowy drewniany młyn wodny nad Szeszupą z przełomu XIX i XX wieku.
WODZIŁKI
Wieś położona w obniżeniu rzeki Szeszupy. Założona w 1778 roku przez ludność pochodzenia rosyjskiego zwaną Staroobrzędowcami. We wsi znajduje się drewniana świątynia- molenna z końca XIX wieku, zabytkowe drewniane zabudowania, banie (sauny) i cmentarz prawosławny. Istnieje możliwość telefonicznego zamówienia kąpieli w bani.