| | Suwalski Park Krajobrazowy, założony 12 stycznia 1976 roku na mocy uchwały Nr III/14/76 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Suwałkach, to najstarszy polski park krajobrazowy.
W SPK objęto ochroną zróżnicowany krajobraz naturalny,czyli krajobraz znajdujący się w pierwszym etapie przekształceń przez człowieka. Przekształcenia są jeszcze niewielkie i naturalne właściwości krajobrazu zdecydowanie dominują nad zmianami wywołanymi przez rolnictwo, osadnictwo i turystykę.
Zgodnie z pkt.1 par. 2 Uchwały z dnia 12.01.1976 r. Suwalski Park Krajobrazowy został powołany w celu 'wzmożonej ochrony szczególnych wartości przyrodniczych, geologicznych i krajobrazowych'. Główne walory Suwalskiego Parku Krajobrazowgo to: 'nieregularne rozmieszczone moreny czołowe i denne, ozy, dramliny, głębokie rynny i doliny rzeczno-jeziorne, kilkadziesiąt jezior i jeziorek, rozdrobione lasy, olbrzymia ilość głazów narzutowych oraz unikalne na skalę światową takie utwory przyrody jak: Jezioro Hańcza i jezioro Szurpiły z Grodziskiem Jaćwieskim, wiszące torfowiska źródliskowe nad jeziorem Jaczno oraz cały zespół jezior Kamedulskich.'
Nazwa Parku związana jest z Suwalszczyzną jako krainą historyczną jak również z geograficznym obszarem Pojezierza Suwalskiego, które stanowi część Pojezierza Litewskiego. Pod względem krajobrazowym Pojezierze Litewskie, stanowi jeden z najpiękniejszych regionów Polski. Niepowtarzalny krajobraz Suwalszczyzna zawdzięcza lądolodowi skandynawskiemu, który ukształtował obecną rzeźbę terenu. Budowa geologiczna oraz rzeźba młodoglacjalna warunkują występowanie unikalnych walorów krajobrazowych i przyrodniczych.
Największy wpływ na ukształtowanie obecnej rzeźby terenu Suwalskiego Parku Krajobrazowego miała ostatnia faza zlodowacenia bałtyckiego czyli faza pomorska, która zakończyła się ok. 10 000 lat temu. Głównym celem utworzenia Suwalskiego Parku Krajobrazowego jest ochrona obszaru młodoglacjalnego o niezwykle zróżnicowanym krajobrazie, uformowanego wśród wysoczyzn morenowych do 100 m wysokości względnej (np. wysoczyzna Szurpił i Krzemianki), głębokich dolin rzecznych (np. dolina Czarnej Hańczy i dolina Szeszupy), moren czołowych (np. Góra Cisowa), ozów (np. Oz turtulsko-bachanowski), kemów (np. Góra Zalewki koło Smolnik), rynien subglacjalnych (np. jez. Hańcza) i głazowisk (np. Głazowisko Bachanowo), sandrów (np. sandr Smolnicki), dolin zawieszonych (np. dolina Gaciska) oraz czystych jezior.
Suwalski Park Krajobrazowy swoim zasięgiem obejmuje tereny gmin: Wiżajny, Jeleniewo, Rutka Tartak i Przerośl. Powierzchnia Parku wynosi 6284 ha, w tym zaledwie 1508 ha zajmują lasy i zadrzewienia (ok.20% powierzchni Parku), 628 ha wody otwarte (ok. 10 %) . Pozostały obszar to pola i łąki (ok. 60 % powierzchni SPK) oraz grunty orne. Obszar Suwalskiego Parku Krajobrazowego jest niezmieniony od czasu utworzenia a jego granice wyznaczają lokalne drogi od zachodu: Stara Hańcza, Mierkinie, Hańcza, Kruszki; od południa: Malesowizna, Szurpiły, Kazimierówka; od wschodu: Jeleniewo, Gulbieniszki, Sidory do Lizdejek i od północy: Smolniki, Dzierwany, Stara Hańcza. Granica Parku ma długość około 30 km. Rozciągłość z północy na południe to 8 km, a ze wschodu na zachód 10 km. Powierzchnia otuliny otaczającej Suwalski Park Krajobrazowy wynosi 8617 ha.
Pagórkowaty krajobraz podkreślają duże różnice wysokości, które na obszarze Parku sięgają 130 m. Najwyższe wzniesienie na terenie Suwalskiego Parku Krajobrazowego o wysokości 275 m n.p.m. to wzgórze, które nie ma nazwy. Znajduje się ono przy drodze z Dzierwan do miejscowości Smolniki. Nad krajobrazem górują również Góra Leszczynowa nad jeziorem Hańcza (272 m n.p.m.) i Góra Cisowa (258 m n.p.m.). Natomiast najniżej położonym punktem SPK jest jezioro Postawelek w dolinie rzeki Szeszupy, leżące na wysokości 146 m n.p.m. .
| |
